Kötü Niyet Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Kötü Niyet Tazminatı

        İşten çıkarılmak başlı başına zor bir durum. Bir de işverenin fesih gerekçesi hukuka uygun değilse işte o sırada işçinin haklarını koruyan bazı mekanizmalar devreye giriyor. Bunlardan biri de ‘kötü niyet tazminatı’. Peki bu tazminat nedir, hangi durumlarda gündeme gelir ve nasıl hesaplanır?

Kötü Niyet Tazminatı Nedir? Hangi Durumlarda Ödenir?

Kötü niyet tazminatı, iş güvencesi hükümlerinin uygulama dışında kalan işçilerin belirsiz iş sözleşmesinin, işverence fesih hakkının kötüye kullanılarak sona erdirildiği durumlarda işçinin ihbar süresinin üç katı tutarında ödenen tazminattır. (4857 s İş Kanunu’nun 17/6. Md.) Kötü niyeti ispat etme yükümlülüğü işçide olmakla birlikte,

• İşçinin sendikaya üye olması veya sendikal faaliyette bulunması nedeniyle işten çıkarılması,
• İşçinin şikayet hakkını kullanması nedeniyle işten çıkarılması,
• İşçinin yasalardan doğan temel hak ve özgürlükleri, siyasi görüşü, milliyeti nedeniyle işten çıkarılması,
• İşçinin sosyal güvenlik mevzuatından doğan bir alacağını istemesi nedeniyle işten çıkarılması,

gibi sebeplerle karşı karşıya kalan işçi kötü niyet tazminatına hak kazanabilir.

        Yukarıdaki haller örneklendirici olup iş akdinin kötüniyetli olarak feshedildiğinin tespitinde Yargıtay’ın ölçütü objektif iyiniyet kurallarına aykırılık esasıdır. 

İş Kanununa Göre Hesaplanması Nasıldır? 

Kötü niyet tazminatı, işçinin ihbar süresine karşılık gelen ücretin üç katı olarak belirlenir ve ihbar ve kıdem tazminatında olduğu gibi giydirilmiş son brüt ücret üzerinden hesaplanır.

Örneğin;

• İhbar süresi 2 hafta olanlar için à 2 hafta x 3 = 6 hafta
• İhbar süresi 4 hafta olanlar için à 4 hafta x 3 = 12 hafta
• İhbar süresi 6 hafta olanlar için à 6 hafta x 3 = 18 hafta
• İhbar süresi 8 hafta olanlar için à 8 hafta x 3 = 24 hafta kötü niyet tazminatı ödenir.

Bordroda Kötü Niyet Tazminatı Nasıl Gösterilir; SGK ve Vergi Yükümlülükleri Nedir?

Bordroda ayrı bir satır olarak ‘Kötü Niyet Tazminatı’ şeklinde yer alır.

Ayrıca ihbar tazminatı gibi gelir vergisi ve damga vergisi kesilen bu tazminat SGK matrahına dahil edilir, çünkü bu tazminat prime tabidir.

Konuyu bir örnekle daha kalıcı hale getirelim.

Örnek: Aylık çıplak brüt ücreti 60.000 TL olan 2 yıldır bir firmada çalışan bir işçinin iş akdi haksız nedenle feshedilmiş, karşılığında kötü niyet tazminatına ilişkin hükümler uygulanırsa;

Bildirim Süresi                           : 6 Hafta x 3 = 18 Hafta ( 18 Hafta x 7 Gün) = 126 Gün
Brüt Günlük Ücret                    : 60.000,00 / 30 = 2.000,00 TL

Brüt Kötü Niyet Tazminatı      : 2.000,00 TL x 126 (Gün) = 252.000,00 TL

Gelir Vergisi     (%15)               : 252.000,00 x %15 = 37.800,00 TL
Damga Vergisi (%0,759)         : 252.000,00 x %0,759 = 1.912,68 TL
Net Kötü Niyet Tazminatı       : 252.000,00 – 37.800,00 – 1.912,68 = 212.287,32 TL

işçiye ödenmesi gereken net tazminat tutarıdır.

Peki Bazı Yargıtay Kararlarında Kötü Niyet Tazminatı Nasıl Yorumlanıyor?

“(…)Belirsiz süreli iş sözleşmesinin taraflarca ihbar öneli tanınmak suretiyle ya da ihbar tazminatı ödenerek her zaman feshi mümkün ise de, bu hakkın da her hak gibi Medenî Kanunun 2 nci maddesi uyarınca dürüstlük ve objektif iyiniyet kurallarına uygun biçimde kullanılması gerekir. Aksi takdirde fesih hakkının kötüye kullanıldığından söz edilir.”

(9. HD., E. 2010/46904 K. 2013/5754 T. 18.2.2013)

“(...) Feshin, işçinin rapor alması ve işverence daha önce açılmış olan davaların sonuçlanması nedenine dayandığı anlaşıldığına göre, bu kapsamda kötüniyet tazminatına hükmedilmesi gerekirken, sendikal tazminata karar verilmesi bozma nedenidir.”

(9. HD, E. 1997/6254, K. 1997/10175)

Sonuç olarak yargıtay kararlarında da görülüyor ki; Yargıtay’ın bu konuda verdiği kararlar, uygulamada yol gösterici nitelikte. İşçi işverenin kötü niyetli feshini ispat ettiği takdirde kötü niyet tazminatı işçinin haklarını koruyan önemli bir mekanizmadır.