İşçinin Kullandığı Yarım Gün Yıllık İzin Yıllık İzin Hakkından Düşülür Mü?

Çalışanların yıllık ücretli izin hakkı, yalnızca İş Kanunu ile değil, aynı zamanda Anayasa ile de güvence altına alınmış temel bir dinlenme hakkıdır. Bu nedenle yıllık izin uygulamaları, işverenler açısından hem hukuki risk hem de idari yaptırım doğurabilecek hassas alanlardan biridir. Uygulamada en çok tereddüt edilen konulardan biri ise yarım gün izinlerin yıllık izinden düşülüp düşülemeyeceği sorusudur.

Yıllık Ücretli İzin Hakkının Hukuki Niteliği
4857 sayılı İş Kanunu’na göre yıllık ücretli izin, işçinin çalışarak kazandığı ve vazgeçilmesi mümkün olmayan bir haktır. İşçi bu haktan feragat edemez, işveren de bu hakkı ortadan kaldıramaz.
İş Kanunu’nun 53. maddesi uyarınca:

• İşçinin yıllık izne hak kazanabilmesi için aynı işverene bağlı olarak en az 1 yıl çalışmış olması gerekir.
• Bir yıldan az süreler için kıst izin doğmaz.
• Aynı işverene ait farklı işyerlerinde geçen süreler birlikte değerlendirilir.
• Yıllık izin hakkı, iş sözleşmesi devam ederken ücrete dönüşmez; yalnızca iş sözleşmesinin sona ermesi halinde kullanılmayan izinler izin ücreti olarak talep edilebilir.

Yıllık İzin Süreleri Kaç Gündür?
İş Kanunu’nun 53. maddesine göre yıllık izin süreleri şöyledir:

• 1 – 5 yıl (5 yıl dahil): En az 14 gün
• 5 – 15 yıl: En az 20 gün
• 15 yıl ve üzeri: En az 26 gün
• 18 yaş altı ve 50 yaş üstü çalışanlar için yıllık izin süresi 20 günden az olamaz.

Yıllık İzin Kaça Bölünebilir?
2016 yılında yapılan yasal değişiklikle birlikte yıllık izinlerin bölünmesine ilişkin sistem esnetilmiştir.
Mevzuata göre:

• Yıllık izin, tarafların anlaşması ile bölümler halinde kullanılabilir.
• Ancak bu bölümlerden en az birinin 10 günden az olmaması zorunludur.
• Kaç parçaya bölüneceğine dair üst sınır yoktur.

Örnek:
14 günlük yıllık izni olan bir çalışan, iznini 10 + 1 + 1 + 1 + 1 şeklinde kullanabilir.
Yarım Gün İzin Yıllık İzinden Düşülür Mü?
Uygulamada özellikle arefe günleri, özel mazeretler veya yarım gün çalışma yapılan günler için şu soru sıkça gündeme gelmektedir:

“Yarım gün izin, yıllık izin bakiyesinden düşülebilir mi?”

Mevzuat Ne Diyor?
4857 sayılı İş Kanunu ve Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nde yarım gün yıllık izin uygulamasına ilişkin açık bir düzenleme bulunmamaktadır. Ancak kanun açık şekilde şunu hüküm altına alır:

• Yıl içinde verilen mazeret izinleri,
• Ücretli veya ücretsiz diğer izinler,
• Hastalık izinleri,
• Ulusal bayram ve genel tatil günleri,

yıllık izin süresinden düşülemez.

Güncel Yargı Kararı: Yarım Gün = Yıllık İzin Sayılmaz
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 32. Hukuk Dairesi’nin 22.04.2024 tarihli kararında önemli bir içtihat ortaya konulmuştur.
Kararda özetle:

• 0,5 gün olarak kullandırılan izinlerin, yıllık izin değil mazeret izni niteliğinde olduğu,
• Arefe günlerinde kullandırılan yarım gün izinlerin, UBGT kapsamında değerlendirilmesi gerektiği,
• Bu tür izinlerin yıllık izin hesabından dışlanması gerektiği,

açıkça ifade edilmiştir.
Dolayısıyla, yarım gün izinlerin yıllık izin bakiyesinden düşülmesi hukuka aykırıdır.
Yıllık İznin Kullandırıldığını Kim İspatlar?
Bu noktada ispat yükü tamamen işverene aittir.
İşveren;

• İmzalı yıllık izin formları,
• Tarih aralığı net şekilde belirtilmiş izin kayıtları,
• Yıllık izin defteri veya eşdeğer dijital kayıtlar

ile izinlerin kullandırıldığını belgelemek zorundadır.
İmzasız, tarih içermeyen, “0,5 gün” şeklinde düzenlenen formlar yargı nezdinde geçerli delil olarak kabul edilmemektedir.
Sonuç: Yarım Gün İzinler Yıllık İzin Hesabında Dikkate Alınamaz
Özetlemek gerekirse;

• Yarım gün izinler, yıllık ücretli izin olarak değerlendirilemez.
• Arefe günü yarım gün izinler yıllık izinden düşülemez.
• Mazeret izinleri ve devamsızlık günleri yıllık izne mahsup edilemez.

Yıllık izin uygulamalarında kayıt ve belge düzeni hayati önemdedir.
Yanlış uygulamalar, işveren açısından yüksek tutarlı izin ücreti alacakları, idari para cezaları ve yargı süreçleri ile sonuçlanabilmektedir.

HRD Danışmanlık Hizmetleri

HRD Danışmanlık; bordro dış kaynak kullanımı, iş hukuku danışmanlığı ve SGK mevzuatı danışmanlığı alanlarında şirketlere uygulamaya dönük ve mevzuat temelli danışmanlık hizmetleri sunmaktadır. Hizmetler; bordro ve özlük süreçlerinin mevzuata uygun şekilde yürütülmesi, iş hukuku ve SGK uygulamalarında oluşabilecek risklerin önceden tespit edilmesi ve denetim süreçlerine hazır bir yapı kurulması hedefiyle yürütülmektedir.

Firmalara sunulan danışmanlık hizmetleri, yalnızca teorik bilgiyle sınırlı kalmayıp; güncel mevzuat, yargı kararları ve fiili uygulamalar esas alınarak sahaya uyarlanmakta, işverenlerin hukuki ve idari yükümlülüklerini güvenle yönetmeleri sağlanmaktadır.

İlgili Karar: İstanbul BAM 32. HD E. 2019/3525 K. 2024/673 T.22.04.2024