Saatlik Ücretle Çalışanların SGK Prim Gün Sayısı Nasıl Hesaplanır?
Ücret, iş ilişkisinin en temel unsurlarından biridir ve farklı ücret sistemleri üzerinden belirlenebilir. Uygulamada zamana göre ücret, akort ücret, götürü ücret, yüzde usulü ücret, prim ve komisyon gibi farklı ücretlendirme yöntemleri bulunmaktadır.
Zamana göre ücret sisteminde ücret, belirli bir zaman birimi esas alınarak hesaplanır. Bu zaman birimi saat, gün, hafta veya ay olabilir.
Bu nedenle saatlik ücret, günlük ücret ve aylık ücret; zamana göre ücret sisteminin farklı uygulamalarıdır.
Özellikle bordro uygulamasında saatlik ücretle çalışanların SGK bildirimleri yapılırken, ücretin hesaplanması ile SGK prim ödeme gün sayısının hesaplanması birbirinden ayrı değerlendirilmelidir.
Çünkü çalışanın saatlik ücretinin bulunması, SGK'ya bildirilecek prim ödeme gün sayısının da doğrudan saat üzerinden belirleneceği anlamına gelmez.
Saatlik Çalışma Nedir?
Saatlik çalışma, ücretin belirli bir saatlik tutar üzerinden hesaplandığı ücretlendirme yöntemidir. Bu sistemde çalışanın ücret hesabının temelini saatlik ücret oluşturur.
Örneğin bir işçinin saatlik ücretinin 300 TL olarak belirlendiğini düşünelim. İşçinin ilgili ay içerisinde ücret hesabına esas olan çalışma süreleri üzerinden hak ettiği ücret hesaplanır.
Ancak burada önemli bir ayrım bulunmaktadır:
Saatlik ücret ile SGK prim ödeme gün sayısı aynı kavram değildir.
Saatlik ücret, çalışanın ne kadar ücret alacağının hesaplanmasında kullanılan birimdir. SGK prim ödeme gün sayısı ise çalışanın ilgili ay içerisindeki çalışma ve eksik gün durumuna göre belirlenir.
Bu nedenle saatlik ücretle çalışan bir işçinin bordrosunda ücret hesabı saat üzerinden yapılırken, SGK prim gününün de aynı şekilde saatlerin güne çevrilmesiyle hesaplanması her durumda söz konusu değildir.
Özellikle tam zamanlı çalışan saatlik ücretlilerde bu ayrım büyük önem taşımaktadır.
Saatlik Çalışanların SGK Prim Gün Sayısının Yasal Dayanağı
Saatlik ücretle çalışanların SGK bildiriminde temel olarak 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği hükümleri dikkate alınır.
SGK uygulamasında prim ödeme gün sayısı, sigortalının ilgili ay içerisinde ücret almaya hak kazandığı günler üzerinden değerlendirilir. SGK'nın yayımladığı bildirim açıklamalarında da sigortalının ay içerisinde tam çalışması halinde, ayın 28, 29 veya 31 gün çekip çekmediğine bakılmaksızın prim ödeme gün sayısının 30 gün olarak dikkate alınacağı belirtilmektedir.
Bunun yanında, ay içerisinde bazı iş günlerinde çalıştırılmayan ve bu günler için ücret ödenmeyen sigortalılar bakımından eksik gün uygulaması bulunmaktadır.
Dolayısıyla saatlik ücretle çalışan işçinin bordrosunda iki farklı hesaplama alanı ortaya çıkmaktadır:
Ücret hesabı: Saatlik ücret ve ücret hesabına esas süreler dikkate alınarak yapılır.
SGK prim gün hesabı: İşçinin ilgili ay içerisindeki çalışma ve eksik gün durumu dikkate alınarak yapılır.
SGK Prim Gün Sayısı Nasıl Hesaplanır?
Saatlik ücretle çalışan tam zamanlı işçinin ay içerisindeki çalışma durumu öncelikle değerlendirilmelidir.
İşçi ay boyunca çalışmasını eksiksiz gerçekleştirmişse, ayın kaç gün çektiğine bakılmaksızın SGK prim ödeme gün sayısı 30 gün olarak bildirilir.
Örneğin:
• 28 günlük ayda tam çalışma → 30 gün
• 29 günlük ayda tam çalışma → 30 gün
• 30 günlük ayda tam çalışma → 30 gün
• 31 günlük ayda tam çalışma → 30 gün
Burada 30 günlük SGK bildirimi yapılması, çalışanın ücretinin de 30 günlük sabit bir tutar üzerinden hesaplanacağı anlamına gelmez.
Saatlik ücret sisteminde ücret, ilgili ay içerisinde ücret hesabına esas olan çalışma süreleri üzerinden hesaplanabilir.
Örneğin saatlik ücreti 300 TL olan bir çalışanın ilgili ayda ücret hesabına esas 210 saatlik süresi bulunuyorsa, temel ücret hesabı:
210 saat × 300 TL = 63.000 TL
şeklinde oluşturulur.
Ancak bu çalışanın SGK prim ödeme gün sayısı, 210 saatin 7,5 saate bölünmesi suretiyle bulunmaz. İşçi ay boyunca tam çalışmışsa SGK prim ödeme gün sayısı 30 gündür.
Dolayısıyla ücretin saat üzerinden hesaplanması ile SGK prim gününün gün üzerinden bildirilmesi birbirinden bağımsız değerlendirilmelidir.
Saatlik Çalışanlarda 7,5 Saat Kuralı Nasıl Uygulanır?
7,5 saatlik hesaplama, SGK uygulamasında belirli durumlarda çalışma sürelerinin prim gününe dönüştürülmesinde kullanılan bir ölçüdür.
Ancak saatlik ücretle çalışan tam zamanlı bir işçinin her ay aldığı ücretin veya gün içerisinde eksik çalıştığı sürelerin otomatik olarak 7,5 saate bölünerek SGK prim gününe çevrilmesi doğru değildir.
Özellikle puantaj uygulamasında SGK'nın açık bir düzenlemesi bulunmaktadır. SGK'nın 2020/20 sayılı Genelgeye ilişkin açıklamasına göre, yalnızca puantajdaki giriş-çıkış saatleri toplanarak toplam sürenin 7,5 saate bölünmesi suretiyle prim gününün belirlenmesi kabul edilmemektedir. Çalışanın puantajında bir gün için çalışma kaydı bulunması halinde, o günün prim günü bakımından değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu nedenle tam zamanlı saatlik ücretli bir çalışanın bir gün içerisinde örneğin 7,5 saat yerine 5 saat çalışmış olması, tek başına o günün SGK prim gününden düşülmesi anlamına gelmez.
Burada eksik kalan süre ücret hesabı bakımından dikkate alınabilir; ancak SGK prim gün hesabı ayrıca değerlendirilir.
Kısacası:
**7,5 saat, tam zamanlı saatlik ücretli çalışanın her durumda SGK gününe dönüştürüleceği genel bir formül değildir.**
Saatlik Çalışanlara Her Ay Puantaj İmzalatılması Zorunlu mu?
Saatlik ücret sisteminde puantaj kayıtları önemli bir bordro belgesidir.
Puantaj kayıtları sayesinde;
• çalışılan günler,
• çalışma süreleri,
• eksik çalışmalar,
• izinler,
• devamsızlıklar,
• ücret hesabına esas süreler
takip edilebilir.
Özellikle saatlik ücretle çalışan işçinin ücretinin çalışma süresine göre değişebildiği durumlarda puantaj ile bordro arasında uyum bulunması önemlidir.
Ancak konuyu yalnızca “her ay mutlaka ıslak imza alınması” şeklinde değerlendirmek yerine, çalışma sürelerinin ve ücret hesabının gerçeğe uygun ve denetlenebilir kayıtlarla ortaya konulabilmesine odaklanmak gerekir.
SGK'nın puantaj uygulamasına ilişkin açıklamalarında da puantaj kayıtlarının prim gününün belirlenmesinde önem taşıdığı görülmektedir. SGK, puantaj kayıtlarında sigortalının imzasının bulunduğu günlerdeki çalışmanın prim günü bakımından değerlendirilmesi gerektiğini açıklamaktadır.
Ay İçinde Eksik Gün Bulunan Saatlik Çalışanların Bildirimi Nasıl Yapılır?
Saatlik ücretle çalışan işçi ay içerisinde tam gün olarak çalışmadığı ve bu günler için ücret almadığı durumlarda eksik gün uygulaması gündeme gelir.
Örneğin;
• ücretsiz izin,
• devamsızlık,
• ücreti ödenmeyen istirahat süreleri
gibi nedenlerle çalışılmayan tam günler bulunabilir.
Bu durumda eksik günler dikkate alınarak SGK prim ödeme gün sayısı belirlenir.
Ayın gün sayısı üzerinden örneklemek gerekirse:
31 Gün Çeken Ay
İşçinin 31 gün çeken ayda 3 tam gün ücretsiz izin kullandığını düşünelim.
31 − 3 = 28 gün
Bu durumda SGK prim ödeme gün sayısı 28 gün olarak bildirilir.
30 Gün Çeken Ay
İşçi 30 gün çeken ayda 3 tam gün ücretsiz izin kullanmışsa:
30 − 3 = 27 gün
SGK prim ödeme gün sayısı bildirilir.
28 Gün Çeken Ay
28 gün çeken Şubat ayında 3 tam gün ücretsiz izin bulunuyorsa:
28 − 3 = 25 gün
üzerinden bildirim yapılır.
Burada dikkat edilmesi gereken nokta, eksik gün hesabının tam gün olarak çalışılmayan ve ücret ödenmeyen süreler üzerinden değerlendirilmesidir.
Buna karşılık, işçinin bir gün içerisinde birkaç saat eksik çalışması ile o günün tamamen çalışılmaması aynı şekilde değerlendirilmez.
Ayın Farklı Günlerinde Alınan Saatlik İzinler Birleştirilip Eksik Gün Bildirilebilir mi?
Tam zamanlı saatlik ücretli çalışanlarda gün içerisinde kullanılan saatlik izinler ile tam gün çalışılmayan süreler birbirinden ayrılmalıdır.
Örneğin işçi;
• Pazartesi 2 saat,
• Çarşamba 2 saat,
• Cuma 3,5 saat
izin kullanmış olsun.
Toplam izin süresi:
2 + 2 + 3,5 = 7,5 saat
olmaktadır.
Ancak farklı günlerde kullanılan bu sürelerin toplanarak doğrudan 1 SGK günü eksiltilmesi doğru bir yaklaşım değildir.
Çünkü burada her günün çalışma durumu ayrı değerlendirilmelidir.
İşçi söz konusu günlerde çalışmışsa, gün içerisindeki eksik çalışma süresi ücret hesabını etkileyebilir. Buna karşılık bu sürelerin farklı günlerden toplanarak otomatik şekilde bir SGK gününe dönüştürülmesi doğru değildir.
Bu nedenle:
**Saatlik izinlerin toplamı 7,5 saate ulaştı diye otomatik olarak 1 SGK günü eksiltilmez.**
Ancak iznin ücretli veya ücretsiz olması ve ilgili günün çalışma durumu, ücret ve SGK bildirimi bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.
Saatlik Çalışanlarda SGK Prim Günü Hesaplanırken En Sık Yapılan Hatalar
1. Saatlik ücret ile SGK prim gününü aynı hesaplama olarak görmek
Saatlik ücret, ücretin hesaplanmasında kullanılan birimdir. SGK prim günü ise ayrı bir hesaplamadır.
2. 31 günlük ayda 31 gün SGK bildirimi yapmak
İşçi ay boyunca tam çalışmışsa SGK prim ödeme gün sayısı 30 gündür.
3. Çalışılan toplam saati 7,5'e bölerek SGK gününü belirlemek
Tam zamanlı saatlik ücretli çalışanlarda bu yöntem genel bir SGK prim günü hesaplama yöntemi değildir.
4. Gün içerisinde eksik çalışmayı tam gün eksikliği olarak değerlendirmek
İşçinin bir gün içerisinde daha az saat çalışması ile o gün hiç çalışmaması aynı değildir.
5. Saatlik izinleri farklı günlerden toplayarak eksik gün oluşturmak
Farklı günlerdeki saatlik izinlerin toplamı otomatik olarak bir SGK gününe dönüştürülmemelidir.
6. Puantaj ile bordro arasında uyumsuzluk bulunması
Çalışma kayıtları, ücret hesabı ve SGK bildiriminin birbiriyle uyumlu olması gerekir.
SGK Denetimlerinde Dikkat Edilen Hususlar
Saatlik ücretle çalışanların bordro ve SGK süreçlerinde kayıtların birbiriyle uyumlu olması büyük önem taşır.
Denetimlerde özellikle;
• iş sözleşmesi,
• puantaj kayıtları,
• ücret bordroları,
• banka ödeme kayıtları,
• çalışma süreleri,
• izin ve devamsızlık kayıtları,
• SGK bildirimleri
birlikte değerlendirilebilir.
Özellikle saatlik ücretle çalışanlarda puantaj kayıtları ile bordro arasında uyumsuzluk bulunması, ücret hesabının ve prim günlerinin nasıl belirlendiğinin açıklanmasını gerektirebilir.
Bu nedenle saatlik ücret sisteminde yalnızca hesaplama formülünün doğru olması yeterli değildir. Hesaplamayı destekleyen kayıtların da gerçeğe uygun ve birbiriyle uyumlu olması gerekir.
Uygulamalı Prim Günü Hesaplama Örnekleri
Örnek 1: 31 Gün Çeken Ayda Tam Çalışma
Saatlik ücretle çalışan işçi, 31 gün çeken ay boyunca çalışmasını eksiksiz gerçekleştirmiştir.
**SGK prim ödeme gün sayısı: 30 gün**
Ücret hesabı ise işçinin saatlik ücreti ve ilgili ayda ücret hesabına esas olan çalışma süreleri üzerinden yapılır.
Örnek 2: 30 Gün Çeken Ayda Tam Çalışma
İşçi 30 günlük ay boyunca tam olarak çalışmıştır.
**SGK prim ödeme gün sayısı: 30 gün**
Örnek 3: 28 Gün Çeken Şubat Ayında Tam Çalışma
İşçi 28 gün çeken Şubat ayında çalışmasını eksiksiz gerçekleştirmiştir.
**SGK prim ödeme gün sayısı: 30 gün**
Takvim ayının 28 gün olması, SGK prim gününün 28 olarak bildirilmesi anlamına gelmez.
Örnek 4: 31 Günlük Ayda 3 Gün Ücretsiz İzin
İşçi 31 gün çeken ayda 3 tam gün ücretsiz izin kullanmıştır.
**31 − 3 = 28 gün**
**SGK prim ödeme gün sayısı: 28 gün**
Örnek 5: 30 Günlük Ayda 3 Gün Ücretsiz İzin
İşçi 30 günlük ayda 3 tam gün ücretsiz izin kullanmıştır.
**30 − 3 = 27 gün**
**SGK prim ödeme gün sayısı: 27 gün**
Örnek 6: 28 Günlük Şubat Ayında 3 Gün Ücretsiz İzin
İşçi 28 gün çeken Şubat ayında 3 tam gün ücretsiz izin kullanmıştır.
**28 − 3 = 25 gün**
**SGK prim ödeme gün sayısı: 25 gün**
Örnek 7: Gün İçerisinde Eksik Çalışma
İşçi 30 günlük ay içerisinde çalışma günlerinden birinde normal çalışma süresinden daha az çalışmış ve toplamda 7,5 saatlik eksik çalışma oluşmuştur.
Bu 7,5 saat, farklı günlere ait çalışma sürelerinin toplamı veya gün içindeki eksik çalışma olarak ortaya çıkmışsa, otomatik olarak 1 SGK gününün silinmesi sonucunu doğurmaz.
İşçi ilgili günlerde çalışmışsa, SGK prim gününün belirlenmesinde gün bazındaki çalışma kaydı dikkate alınır.
Eksik kalan süre ise ücret hesabında dikkate alınır.
Dolayısıyla işçi ay boyunca çalışmasını sürdürmüşse:
**SGK prim ödeme gün sayısı: 30 gün**
olabilirken, ücret hesabı çalışılmayan saatler nedeniyle daha düşük gerçekleşebilir.
Örnek 8: Saatlik Ücret ile Ücret Hesabı
İşçinin saatlik ücreti **300 TL** olsun.
İlgili ayda ücret hesabına esas toplam süre **200 saat** olarak belirlensin.
Temel ücret hesabı:
**200 × 300 TL = 60.000 TL**
Çalışan ay boyunca tam olarak çalışmışsa SGK prim ödeme gün sayısı ise:
**30 gün**
olarak bildirilir.
Bu örnek, saatlik ücretle çalışanlarda **ücret hesabı ile SGK prim gün hesabının birbirinden farklı olduğunu** açık şekilde göstermektedir.
