Bedelli Askerlik Nedeniyle İşten Ayrılan İşçi Kıdem Tazminatına Hak Kazanabilir Mi?

Çalışma hayatında sıkça karşılaşılan konulardan biri de askerlik nedeniyle iş sözleşmesini fesheden işçinin kıdem tazminatına hak kazanıp kazanamayacağıdır. Özellikle bedelli askerlik uygulamasının yaygınlaşmasıyla birlikte, bedelli askerlik nedeniyle işten ayrılan çalışanların kıdem tazminatı hakkı son yıllarda yargı kararlarına da konu olmaktadır.

Peki bedelli askerlik nedeniyle işten ayrılan işçi kıdem tazminatı alabilir mi? Kanun ne söylüyor? Mahkemeler bu konuda nasıl bir yaklaşım sergiliyor?

Askerlik Nedeniyle İşten Ayrılan İşçinin Kıdem Tazminatı Hakkı

1475 Sayılı İş Kanunu'nun yürürlükte bulunan 14. maddesine göre işçinin muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle iş sözleşmesini feshetmesi halinde kıdem tazminatına hak kazanacağı açıkça düzenlenmiştir.

Kanun hükmü uzun yıllardır uygulanmakta olup, askerlik nedeniyle işten ayrılan çalışanların kıdem tazminatı almalarına imkan sağlamaktadır.

Ancak bedelli askerlik uygulamasının kalıcı hale gelmesiyle birlikte, kısa süreli temel askerlik eğitimi için işten ayrılan çalışanların da aynı haktan yararlanıp yararlanamayacağı tartışma konusu olmuştur.

Bedelli Askerlik İle Muvazzaf Askerlik Arasındaki Fark

Muvazzaf askerlik hizmetinde çalışan uzun süreli olarak askerlik görevini yerine getirirken, bedelli askerlik uygulamasında daha kısa süreli bir temel askerlik eğitimi söz konusudur.

Bu nedenle bazı görüşlere göre bedelli askerlik yapan kişinin iş sözleşmesini sona erdirmesini gerektiren bir durum bulunmamaktadır.

Diğer görüşe göre ise bedelli askerlik de sonuç itibarıyla bir askerlik hizmetidir ve kanunun amacı dikkate alındığında çalışanın kıdem tazminatı hakkından yararlanması gerekir.

Uyuşmazlıkların temelinde de bu yorum farklılığı yer almaktadır.

Kanun Ne Diyor?

1475 Sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesinde "muvazzaf askerlik hizmeti" nedeniyle işten ayrılan işçinin kıdem tazminatına hak kazanacağı belirtilmektedir.

Bedelli askerliğin açıkça düzenlenmemiş olması nedeniyle uygulamada farklı yorumlar ortaya çıkmıştır.

Ancak son yıllarda verilen mahkeme kararlarında kanun maddesinin lafzından ziyade amacına odaklanıldığı görülmektedir.

Mahkemeler, bedelli askerlik yapan kişinin de anayasal bir yükümlülük olan askerlik hizmetini yerine getirdiğini ve bu nedenle iş sözleşmesini feshetmesinin kıdem tazminatı hakkını ortadan kaldırmayabileceğini değerlendirmektedir.

Bölge Adliye Mahkemelerinin Yaklaşımı

Son dönemde verilen çeşitli Bölge Adliye Mahkemesi kararlarında bedelli askerlik nedeniyle iş sözleşmesini fesheden işçilerin kıdem tazminatına hak kazanabileceği yönünde değerlendirmeler yapılmıştır.

Kararlarda özetle;

• Bedelli askerliğin de askerlik hizmetinin bir türü olduğu,

• Çalışanın askerlik hizmeti nedeniyle iş sözleşmesini sona erdirdiği,

• Kanunun amacının askerlik görevi nedeniyle işinden ayrılan çalışanı korumak olduğu,

• Bedelli askerlik yapan işçinin kıdem tazminatından mahrum bırakılmasının hakkaniyete uygun olmayacağı

yönünde tespitlere yer verilmiştir.

Özellikle son yıllarda verilen kararlar, çalışan lehine yorum ilkesinin ön plana çıktığını göstermektedir.

İşverenler Ve Çalışanlar Nelere Dikkat Etmeli?

Bedelli askerlik nedeniyle işten ayrılacak çalışanların;

• Askerlik sevk belgelerini muhafaza etmeleri,

• İş sözleşmesini askerlik nedeniyle feshettiklerini açıkça belirtmeleri,

• İstifa yerine askerlik nedeniyle fesih ifadesini kullanmaları,

• Yazılı bildirim yapmaları

önem taşımaktadır.

İşverenlerin ise her somut olayı kendi şartları içerisinde değerlendirmeleri ve güncel yargı kararlarını dikkate almaları gerekmektedir.

Sonuç

Bedelli askerlik nedeniyle işten ayrılan çalışanların kıdem tazminatı hakkı konusunda uzun yıllar farklı görüşler bulunmuş olsa da, son dönemde verilen Bölge Adliye Mahkemesi kararları çalışan lehine önemli bir yaklaşım ortaya koymaktadır.

Her ne kadar konuya ilişkin değerlendirmeler somut olayın özelliklerine göre değişebilse de, güncel yargı kararları bedelli askerlik nedeniyle iş sözleşmesini sona erdiren işçinin kıdem tazminatı hakkının bulunduğu yönünde güçlü bir eğilimin oluştuğunu göstermektedir.

Bu nedenle hem çalışanların hem de işverenlerin süreçlerini güncel yargı kararları doğrultusunda yönetmeleri önem taşımaktadır.

Mahkeme Kararları

Ankara BAM 7. Hukuk Dairesi
12.11.2024 Tarih, 2023/4085 Esas, 2024/3268 Karar

İzmir BAM 15. Hukuk Dairesi
18.12.2024 Tarih, 2021/270 Esas, 2024/2180 Karar

Konya BAM 9. Hukuk Dairesi
16.10.2024 Tarih, 2021/3017 Esas, 2024/3253 Karar

Ankara BAM 3. Hukuk Dairesi
16.10.2024 Tarih, 2023/679 Esas, 2024/3219 Karar

Ankara BAM 9. Hukuk Dairesi
10.09.2020 Tarih, 2020/208 Esas, 2020/1495 Karar

HRD Danışmanlık Hakkında

HRD Danışmanlık olarak işletmelere;

• İş Hukuku Danışmanlığı

• SGK Mevzuatı Danışmanlığı

• Bordro Dış Kaynak Hizmetleri

• SGK Teşvik Danışmanlığı

• İnsan Kaynakları Süreçlerinin Kurulması

• Ar-Ge Merkezi ve Teknopark Personel Süreçleri Danışmanlığı

• Çalışma Bakanlığı ve SGK Denetim Süreçlerine Hazırlık

alanlarında profesyonel danışmanlık hizmeti sunuyoruz.

İş Hukuku, SGK ve Bordro süreçlerine ilişkin güncel gelişmeleri takip etmek ve işletmenize özel çözümler hakkında bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

www.hrddanismanlik.com